نویسنده: اصلی از تیم HAMAG :)
نگهداری نمونه یک مرحله حیاتی در آزمایشهای زیستمحیطی و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی خاک، کیفیت آب، رسوبات و سایر مواد است. به عنوان ظروف مستقیم نمونهها، انتخاب مناسب و استفاده صحیح از ویالهای نگهداری نمونه به طور مستقیم بر یکپارچگی نمونهها تأثیر میگذارد و در نتیجه دقت و قابلیت اطمینان دادههای آزمایش را تعیین میکند. در آزمایشهای آزمایشگاهی، انتخاب علمی ویالهای نگهداری با در نظر گرفتن ویژگیهای نمونه، شرایط نگهداری و الزامات آزمایش، ضمن رعایت دقیق دستورالعملهای استفاده و بهکارگیری اقدامات حفاظتی عملی، ضروری است. تنها به این ترتیب میتوان خواص اصلی نمونهها را تا حد امکان حفظ کرد، از آلودگی، تخریب یا تغییر در ترکیب جلوگیری کرد و در نتیجه پایهای قابل اعتماد برای آزمایش و تجزیه و تحلیل بعدی فراهم نمود.
انتخاب ویالهای نگهداری نمونه باید بر اساس خصوصیات نمونه باشد و بر سه ملاحظه کلیدی تمرکز کند: سازگاری مواد، مشخصات مناسب و آببندی مؤثر، ضمن ایجاد تعادل بین کاربردی بودن و اختصاصی بودن. انتخاب ماده، ملاحظه اصلی است؛ باید بر اساس خواص شیمیایی نمونه انتخاب شود تا از هرگونه برهمکنش بین ماده و نمونه جلوگیری شود. مواد رایج برای ویالهای نگهداری شامل دو دسته اصلی است: شیشه و پلاستیک. شیشه برای اکثر نمونههای معدنی و برخی نمونههای آلی مناسب است. این ماده مزایای پایداری شیمیایی بالا، عدم جذب اجزای نمونه و شفافیت بالا را ارائه میدهد که مشاهده وضعیت نمونه را تسهیل میکند. با این حال، نباید برای نمونههای حاوی فلور یا قلیاهای قوی استفاده شود تا از خوردگی شیشه و در نتیجه آلودگی نمونه جلوگیری شود. پلاستیک سبک و مقاوم در برابر شکستگی است و آن را برای نمونههای حاوی فلور یا قلیاهای قوی و همچنین برای تجزیه و تحلیل مقادیر کم مناسب میسازد. با این حال، از آنجایی که به راحتی ترکیبات آلی و یونهای فلزی را جذب میکند، برای تشخیص مقادیر کم ترکیبات آلی یا فلزات سنگین مناسب نیست.
هنگام انتخاب مشخصات، هم حجم نمونه و هم مدت زمان نگهداری را در نظر بگیرید. ویالهای نگهداری را که با حجم نمونه مطابقت دارند در اولویت قرار دهید تا از فضای باقیمانده بیش از حد در داخل ویال جلوگیری شود، که میتواند منجر به تماس بیش از حد بین نمونه و هوا و در نتیجه اکسیداسیون یا تبخیر شود. در عین حال، از ویالهای خیلی کوچک اجتناب کنید، زیرا ممکن است باعث سرریز شدن نمونه یا عدم رعایت الزامات آزمایشهای بعدی شود. عملکرد آببندی برای نگهداری نمونه حیاتی است. ویالهای نگهداری با واشرهای آببندی سازگار که آببندی مؤثری را فراهم میکنند، انتخاب کنید. ماده واشر مناسب را بر اساس ویژگیهای نمونه انتخاب کنید تا از تبخیر، نشت نمونه یا ورود هوای خارجی و ناخالصیها جلوگیری شود. برای نمونههایی که بسیار فرار هستند یا مستعد اکسیداسیون هستند، ویالهای نگهداری آببندی شده با درپوش پیچی را انتخاب کنید تا قابلیت اطمینان آببندی را افزایش دهید.
استفاده صحیح از ویالهای نگهداری نمونه برای حفظ یکپارچگی نمونهها ضروری است و رعایت دقیق سه دستورالعمل کلیدی عملیاتی - تمیز کردن، استفاده و نگهداری - الزامی است. در طول فرآیند تمیز کردن، باید روشهای مناسب بر اساس جنس ویال و نوع نمونهای که قرار است نگهداری شود، انتخاب شود تا ناخالصیهای باقیمانده، چربی و اجزای نمونههای قبلی حذف شوند و در نتیجه از آلودگی متقاطع جلوگیری شود. برای ویالهای نگهداری شیشهای، میتوان از فرآیند تمیز کردن شامل خیساندن در اسید یا قلیا، شستشو با آب لولهکشی و شستشو با آب مقطر استفاده کرد. برای ویالهای نگهداری پلاستیکی، باید از استفاده از مواد شوینده اکسیدکننده قوی اجتناب شود تا از تخریب و شکستگی مواد جلوگیری شود. پس از تمیز کردن، ویالهای نگهداری باید در هوا خشک شوند یا در کوره خشک شوند تا از رطوبت باقیمانده که میتواند باعث رقیق شدن نمونهها شود، جلوگیری شود.
هنگام استفاده، از تماس مستقیم با دیوارههای داخلی و لبه ظروف نگهداری خودداری کنید تا از آلودگی نمونهها با عرق یا چربی دست جلوگیری شود. هنگام کار، از دستکشهای تمیز استفاده کنید و برای برداشتن و تعویض ظروف از ابزار استفاده کنید. هنگام پر کردن ظروف با نمونه، به آرامی بریزید تا از پاشیدن جلوگیری شود. مقداری فضا بین سطح مایع و لبه ظرف باقی بگذارید تا درزگیری بعدی آسان شود. اطمینان حاصل کنید که نمونهها به وضوح با نام نمونه، زمان جمعآوری، شرایط نگهداری و سایر اطلاعات مرتبط برچسبگذاری شدهاند تا از سردرگمی جلوگیری شود. در طول نگهداری، دما، رطوبت و نوردهی باید مطابق با ویژگیهای نمونه کنترل شود. نمونههای فرار یا به راحتی اکسید شونده باید در یخچال یا فریزر نگهداری شوند، در حالی که نمونههایی که نیاز به محافظت در برابر نور دارند باید در ظروف کهربایی نگهداری شده و در محیط تاریک قرار داده شوند تا از تغییر در ترکیب نمونه ناشی از نوسانات ناگهانی دما جلوگیری شود.
برای اطمینان از یکپارچگی نمونه، باید از روشهای عملی برای رفع کاستیهای احتمالی در استفاده از ویالهای نگهداری نیز استفاده شود. برای نمونههایی که بسیار فرار هستند یا مستعد جذب سطحی میباشند، میتوان مقدار مناسبی از نگهدارنده را به ویال نگهداری اضافه کرد تا از تبخیر و جذب سطحی اجزای نمونه جلوگیری شود. انتخاب نگهدارنده باید با ویژگیهای نمونه سازگار باشد و نباید در آزمایشهای تحلیلی بعدی اختلال ایجاد کند. درپوش ویالهای نگهداری باید به طور منظم بررسی شود؛ هرگونه درپوش شل یا آسیبدیده باید فوراً تعویض شود تا از نشت یا آلودگی نمونه جلوگیری شود. برای نمونههایی که طولانی مدت نگهداری میشوند، وضعیت آنها باید به طور منظم پایش شود. در صورت بروز هرگونه ناهنجاری مانند کدر شدن، رسوب یا تغییر رنگ، باید آنها را ثبت کرده و فوراً رسیدگی کرد تا از تأثیر بر نتایج آزمایش جلوگیری شود.
به طور خلاصه، انتخاب و استفاده از ویالهای نگهداری نمونه، و همچنین حفاظت از یکپارچگی نمونه، جنبههای حیاتی آزمایشهای آزمایشگاهی هستند. انتخاب علمی ویالها بر اساس ویژگیهای نمونهها، رعایت دقیق رویههای عملیاتی و بهکارگیری اقدامات حفاظتی هدفمند، برای جلوگیری مؤثر از آلودگی و تخریب نمونه و در نتیجه تضمین یکپارچگی نمونه و قابلیت اطمینان دادههای آزمایش ضروری است. تنها با توجه دقیق به تمام جزئیات میتوان پایهای محکم برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی بنا نهاد و پشتیبانی فنی دقیق و قابل اعتمادی را برای طیف وسیعی از وظایف آزمایشی فراهم کرد.